Hebreeuws

Les 3

Ivriet

Schrift en klankleer 2


Gatef vocalen


Het Hebreeuws heeft naast de gewone volle klinkers ook enkele klinkers, die als zeer vluchtige klanken worden uitgesproken. Dit zijn de z.g. gatāf of gātef (חֲטָף חָטֵף) vocalen (vocaal = klinker).
Gatef vocalen zijn samengestelde vluchtige, d.w.z snel, vlug uitgesproken klinkers. Deze gatef vocalen worden samengesteld uit de volle klinkers ָ, ַ en ֶ met een sjewa aan de rechterkant van dit teken geplaatst. Men spreekt deze klanken dan uit als een vluchtige, zeer korte ָ, ַ of ֶ.
Naam Teken transcriptie Uitspraak
gataf qamats

gataf patag

gataf segol

ֳ
ֲ
ֱ

ǒ

a

e
zeer korte o

zeer korte a

zeer korte e

Opmerkingen:
De uitspraak van de gataf qamats is een vluchtige, erg korte o, terwijl de uitspraak van de gataf patag en de gataf segol gelijk blijft aan die van resp. de patag en de segol, alleen zeer vervluchtigd en verkort. De gataf qamats wordt met een ǒ getranscribeerd; de gataf patag en de gataf segol worden getranscribeerd met resp. de ª en de ᵉ, die - zoals bij de transcriptie van de sjewa - iets boven de lijn worden geschreven.
De gatef vocalen komen vaak voor bij de keelletters א ,ה ,ח ,ע . Bij werkwoordsvormen en meervoudsvormen van naamwoorden, krijgen de keelletters א ,ה ,ח ,ע een gatef vocaal daar waar volgens het verbuigingsschema een sjewa zou moeten komen.
De gatef vocalen functioneren - evenals de hoorbare sjewa - als klinkers: vooral met betrekking tot de dubbele uitspraak van de כ ,ב en פ is dit van belang: een gataf vocaal maakt een onmiddelijk volgende כ ,ב en פ zacht.